Alman müşterinizden LkSG/CSDDD anketi geldi: Neden soruyor, nasıl cevaplanır?
Alman Tedarik Zinciri Kanunu (LkSG) ve AB CSDDD anketlerinde sorulan başlıklar, istenen belgeler ve tek cevap setini birden fazla müşteride kullanmanın yolu.
Almanya'ya ihracat yapan birçok firma, siparişin yanında bir de anket alıyor: “Lieferantenselbstauskunft”, “Supplier Self-Assessment” ya da doğrudan “LkSG-Fragebogen”. Bu yazı, anketin neden geldiğini ve nasıl tek seferde, doğru cevaplanacağını anlatıyor.
Neden soruyorlar?
Almanya'nın Tedarik Zincirinde Özen Yükümlülükleri Kanunu (LkSG), 2024'ten bu yana yurt içinde en az 1.000 çalışanı olan şirketlere, kendi faaliyetlerinde ve doğrudan tedarikçilerinde insan hakları ve çevre risklerini analiz etme yükümlülüğü getiriyor.1 Bu şirketler yılda bir ve gerektiğinde risk analizi yapmak, önleyici tedbir almak ve bir şikâyet mekanizması kurmak zorunda. Risk analizinin en pratik yolu da tedarikçiye anket göndermek.
Alman makamı BAFA, Ekim 2025'ten beri şirketlerin yıllık raporlarını incelemiyor; ama özen yükümlülükleri yürürlükte.2 Yani anketler azalmıyor.
AB düzeyindeki CSDDD ise 5.000'den fazla çalışanı ve 1,5 milyar €'nun üzerinde cirosu olan şirketlere 26 Temmuz 2029'dan itibaren uygulanacak.3 Büyük müşteriler buna şimdiden hazırlanıyor ve sözleşmelere ilgili maddeleri ekliyor.
Ankette hangi başlıklar var?
| Başlık | Tipik soru | Olası belge |
|---|---|---|
| Çocuk işçiliği | 15 yaş altı çalışan var mı? 18 yaş altı tehlikeli işte çalışıyor mu? | Personel yaş listesi, politika |
| Zorla çalıştırma | Borç esareti, belgelere el koyma var mı? | İnsan kaynakları politikası |
| Ücret | En az yasal asgari ücret ödeniyor mu? | Bordro özeti |
| İş sağlığı ve güvenliği | ISO 45001 veya eşdeğer sistem var mı? | Sertifika, risk değerlendirmesi |
| Örgütlenme özgürlüğü | Sendika üyeliğine ve toplu sözleşmeye engel var mı? | Politika |
| Ayrımcılık | Yazılı ayrımcılık karşıtı politika var mı? | Politika |
| Çevre | ISO 14001 veya eşdeğer sistem? Atık ve kimyasal yönetimi? | Sertifika, izinler |
| Şikâyet mekanizması | Çalışanlar ve dışarıdan kişiler şikâyet bildirebiliyor mu? | Prosedür, kanal bilgisi |
| Alt tedarikçiler | Kendi tedarikçilerinizle benzer maddeler var mı? | Davranış kuralları, sözleşme örneği |
Cevaplarken dikkat edilecekler
- Dürüst ve belgeli cevap verin. “Evet, var” deyip belge eklememek, müşterinin risk puanında “yok” ile aynı etkiyi yapabilir.
- Eksiğinizi saklamayın, planınızı yazın. “Şikâyet kanalımız yok, Aralık sonuna kadar kuruyoruz” cevabı, boş bırakılmış sorudan çok daha iyidir.
- Davranış kurallarını (Code of Conduct) okuyun. İmzaladığınızda sözleşmesel taahhüt vermiş olursunuz.
- Almanca veya İngilizce cevap verin. Müşterinin uyum ekibi cevabı kendi diliyle değerlendirir.
Dört müşteri, dört anket, tek cevap seti
Farklı müşterilerin anketleri farklı görünür ama soruların büyük kısmı aynı başlıklara iner. En verimli yol: cevaplarınızı ve belgelerinizi bir kez, düzenli bir dosyada toplamak; her yeni ankette bu dosyadan cevaplamak. Compass'taki AB Uyum Dosyası bunu yapar: Cevaplarınızı bir kez girersiniz, her müşteriye izin verdiğiniz bölümü açarsınız.
Kaynaklar
- LkSG kanun metni. gesetze-im-internet.de
- BAFA, LkSG sadeleştirmeleri, 1 Ekim 2025. bafa.de
- Avrupa Komisyonu, Corporate sustainability due diligence. commission.europa.eu
Hukuki danışmanlık değildir.